Tp Ghi:

NI BUN CA M

PhÕm Ngû Yên


1.
Lúc chúng ta bit hi tßng lÕi nhæng lm lçn cüa mình thì hình nhß chúng ta sp quay lßng lÕi vi ði sng. Cùng mi tàn phai cûng theo bám trø trên mái tóc chúng ta không cn ðþi sñ ðng ý. Ai ðã tng ði qua chn tÕm dung ði này vi tm lòng lng lng nhæng gió mát. Cùng mt trái tim thßng xuyên ðp nhæng nhp ðp mê ðm? Hãy nhìn lui lÕi mt chút quá khÑ bun ru, khi mt mình ði ngang qua công viên ð tr v. Hai bên ðßng bãi cö ðã vàng úa màu chiu và con chim ðã thôi ðu trên ðßng dây ði®n cao th. HÕnh phúc luôn có mt quanh ðây, nhßng hÕnh phúc còn là mt thách ð cüa ði sng. Trong khi Thßþng Ð, nhß ngßi Thþ Gm Vî ÐÕi, qua bàn tay cüa Ngài, nhæng nø hoa có màu sc dim l® bng tr thành nhæng quà tng quý giá song hành bên cÕnh chúng ta mi ngày. Vi mt chút sßng mù hôm qua. Hay mt chút mßa bøi nØa ðêm v sáng. Và ðâu ðây, trong cái êm ä lßt thßt heo may trên nhæng cành nhánh mng m, ðü cho chúng ta tôn vinh cuc ði này và chp nhn sng cht cùng nó. Chp nhn nhæng git m hôi chäy ra cùng vi cht xám b hao mòn mi ngày ð góp phn vào vi®c làm thång hoa nhæng chi nø tt ð©p. Vì chßng mi lao kh hay mi vinh quang dßi mt tri ðu không phäi là vô ích mt khi chúng ta bit xæ døng nó cho mt cÑu cánh duy nht.

Ðêm qua, ðài CNN quay lÕi ðoÕn phim nói v ðám tang trng th cüa Công Nßng Diana tÕi thành ph Luân Ðôn, sau khi nàng b tai nÕn tÕi Pháp. Linh cæu ðßþc ðßa t nhà nguy®n ST. James- ni cß ngø chính thÑc cüa Hoàng TØ Charles- ðn Thánh Ðßng Westminster Abbey. Hàng ngàn ngßi dân ðã tø tp bên ngoài khuôn viên và qua mt ðêm không ngü ð cu nguy®n cho nàng. Ngßi ta nhö l® thßng tic cho cái cht bi thãm cüa ngßi ðàn bà trë ð©p. Và âu su nhìn theo c quan tài ðt trên chic xe do bn con ngña kéo. Ni các ngã ðßng

dçn vào cng chính nhà Th có l nàng ðang nhìn thy lÕi ln chót nhæng du chân quen thuc cüa mình khi hÕnh phúc còn choáng ngþp. Thi ðó ðã qua. Gi trong quan tài bun, ðôi tay nào ðã xuôi, ðôi mt nào ðã khép- trong khi cuc ði huyên náo bên ngoài ðang lßt thßt trôi ði.

Có mt lúc, ng kính tài ba cüa ngßi camera làm cho chúng ta xúc ðng khi thy chic thi®p trng chìm khut giæa ngn ngang hoa Hu® và hoa Ut kim Hßng. Trên ðó có ghi chæ "Mommy". Vînh bi®t M©. Theo sau nàng là Charles, và hai ðÑa con trai cüa hai ngßi, William và Harry. Tt cä ðu lng l. Tt cä ðu không ngån ðßþc ni bun ru.

Lng theo hình änh là ting hát cüa Elton John, ngßi bÕn thân cüa nàng và cûng là mt nhÕc sî. Anh ngi bên dßng cm gi ðn ngßi nghe mt thông ði®p Thánh ràn røa nhæng ngn l®. Ni cui cùng mt nhánh ðßng dçn vào Ði®n Buckingham xác lá vàng b gió xô ðy rßþt theo nhæng móng chân ngña gõ chm rãi trên mt ðßng vàng tháng nåm. Có l thu ri nên Luân Ðôn ðang thay da ði tht. Bi chßng có quá nhiu sßng mù bay dt d trên nhæng phin ðá ni nàng sp ði qua:

Anh nh gì mù sßng, chn cû
Anh nh gì tình mê mui trao ði
Ðã gp bao gi mà lÕi phäi chia ly?
......................................................
(Hoàng Du Thøy)

Chßa bao gi gp nàng, nên tôi không th nói li chia tay. Nhßng tÕi sao chúng ta không th ð lòng thn thÑc vì hi tic thanh xuân cüa mt ngßi ðàn bà có khuôn mt thanh tú và mái tóc vàng mÕnh m? Sñ mt mát cüa nàng không phäi riêng tß trên hai ðÑa con trai- du vt cüa mt mi tình sóng gió- Nhßng là sñ mt mát chung cho nhæng nåm cui cùng cüa th kÛ.

Ngßi ta ném t trên hành lang cao xung mui chic xe ch nàng nhæng bó hoa màu trng. Nhæng ði hoa ngn hÕn nhß cuc sng và âm vang cüa nt nhÕc ri xung trên tng khóe mt mi ngßi ð tr thành nhæng ngn l®. Ði sng mang ðn nhæng cô ðn thm nng mùi v hÕnh phúc. Nhßng sñ cht cûng mãnh li®t không kém. Xin giä t Diana. Ngßi ðàn bà có trái tim nhân t bit ban phát mt cách ri rng nhæng gì ðang s hæu. Giä t mái tóc ngn bng bnh nhß ðôi cánh v mt loài chim. Ðôi cánh có thi che lp mt hào quang rñc rÞ ðã có lâu ði và suýt làm chao ðäo mt cung ði®n.

2.
Trong khi ðó, tÕi Paris, vài tháng trßc, có nhæng ngßi c vû cho mt ch ð vô luân bng cách cho dñng lÕi mt cun bång Video nói v M©. Trong các nhà sách và nhæng ti®m bång nhÕc cùng khp mi vùng có ðông ngßi t nÕn Vi®t Nam, nhæng cun bång nm phi bày nhß mt ni xn xang thách thÑc. LÕi càng hn th nØa, cun bång nhß mt cát tát ðau rát trên mt mûi nhæng ngßi Di Tän Bun. Ðó là mt tác phçm ðßþc dàn dñng công phu nht t trßc ðn nay- t nhæng tim óc bình thßng nhßng dßng nhß ðang có tri®u chÑng cüa mt cn ung thß màu ðö. H có mt thi sng sung mãn giæa lòng tin yêu ri rng cüa ngßi Quc Gia. Nhßng bây gi h ðang khiêu vû vi sói.

3.
Chc s không có li giäi thích nào ð thu hi lÕi nhæng lòng tin ðang mt. Cûng nhß tp ðoàn Thúy Nga và Nguyn Ngc NgÕn không th du dim ðßþc ý ð nm ðàng sau cun bång nhß mt tñ hào cüa h. Bên cÕnh nhæng li thuyt minh cüa mt MC ðang ðt giá nht tÕi Hãi NgoÕi, ngßi ta nhìn và nghe thy rõ li kêu gi Hòa Giäi Hòa Hþp. Kêu gi nhæng ngßi con xa xÑ hãy tr v xây dñng T Quc. V thåm lÕi M© Vi®t Nam ðiêu tàn sau hai mßi hai nåm b by con hoang Cng Sän bòn rút không còn mt hng huyt cu trong c th.

Cng Sän rt thành công khi cy sinh tØ phù trong ðu ngßi trí thÑc. Bi vì câu nói cüa con cáo già luôn là kim chï nam cho chính sách ðào tÕo và nuôi dßÞng con ngßi. "Vì lþi ích mßi nåm trng cây. Vì lþi ích tråm nåm trng ngßi". Tht ra ðó là câu nói cüa Quän Trng ðßþc "cha già dân tc" cm nhm. "Nht niên chi k, hà nhß thø cc. Thp niên chi k, hà nhß thø mc. Bách niên chi k, hà nhß thø nhân".

Vì sñ tn sinh cüa ch ð, Hà Ni không ngÕi ngn bö công sÑc và tin bÕc ra ð trng ngßi. Thi gian gt hái dài ngn tùy theo nhu cu ðòi höi cüa chính sách. Có khi mt hai nåm. Có khi nåm mßi nåm. Có khi cä mt th h®. Ông Tô Vån Lai, trong lá thß ngö cüa Trung Tâm Thúy Nga có nhc lÕi nhæng cun bång mà ông ðã dàn dñng ngày trßc vi nhæng chü ð væng chc nhß: Nßc Non Ngàn Dm Ra Ði, Giã Bi®t Sài Gòn, Git Nßc Mt Cho Vi®t Nam, Mùa Xuân Nào Ta V. Ðó không phäi là ðiu chính ðáng ð ông bào chæa cho ct lõi sñ tht. Cách ðây mßi låm hay hai chøc nåm, ông không th nào không dñng nhæng cun phim nhß vy, vì ðó là thi thßþng- và chc chn ông cûng không b l lã gì sau khi sän xut. Lúc ðó tinh thn chng Cng cüa ngßi Vi®t ðang lên và vi®c ông cho phát hành nhæng cun bång có ni dung nhß vy là mt "business" ðúng.

Thi ðim nhæng nåm 80 chính quyn Hoa KÏ chßa bãi bö cm vn và chuy®n bang giao vi Hà Ni là mt ðiu không ai nghï ti. Là mt ngßi kinh doanh, ông phäi bit nhæng gì làm lþi cho Cng Sän s b Cng Ðng lên án, có th dçn ðn vi®c ty chay hay bÕo ðng quá khích nhm vào con ngßi hay c s thßng mÕi. (Quá khÑ ðã xãy ra ði vi mt nhà vån trót b nhæng tai ting trong thi gian b tù V.N- dù nhæng tai ting ðó chßa hÆn hoàn toàn ðúng tråm phn tråm). Cûng nhß cách ðây vài chøc nåm, ngßi "hát rong ca ni ting ba min" PhÕm Duy không dám ðòi v Vi®t Nam. Bây gi ông nng nc ðòi v và tuyên b rng chï cn nhà nßc trä cho ông 10,000 ðô la là ông s ca tøng H Chí Minh ht mình. Thm chí mi ðây tÕi Houston còn có mt t báo mang tên là Ðông Dßng,công khai chü trßng Hòa Giäi Hòa Hþp, ca tøng vi®c tr v cüa hàng tßng Dßng Vån Minh.

Hôm nay, thi cuc ðã có vë nhß không thun lþi cho phía ngßi Quc Gia, qua nhæng vi®c chính quyn Clinton tái thit lp bang giao vi Bc B Phü, b nhi®m ÐÕi SÑ MÛ, và có th duy®t xét cho Vi®t Nam Ti Hu® Quc...Ðây là thi gian thun ti®n hn bao gi ht ð Cng Sän xæ døng con ngßi sau nhæng nåm tháng vun trng. Theo dõi thi cuc chúng ta thy vài nåm tr lÕi ðây h ðã không ngÕi ngn bö ra hàng tri®u ðô la cho chßng trình ðch vn Häi NgoÕi, møc ðích bë gy ý chí Chng Cng cüa ngßi Vi®t T NÕn ðng thi chia rë hàng ngû nhæng Hi Ðoàn. Công tác ðch vn ðßþc Cng Sän coi là mt công tác hàng ðu, bên cÕnh vi®c cüng c gung máy cai tr Ðäng. Vi®c ông Tô Vån Lai ðßa ra nhæng tape nói trên không có nghîa là bây gi ông có th tñ cho mình có quyn làm mt cun bång không ging ai- ði ngßþc lÕi vi chính nghîa Tñ Do cüa ðng bào tÕi Häi NgoÕi. Quá khÑ ðôi khi phän bi®n lÕi vi vi®c làm hi®n tÕi cüa con ngßi.

4.
Ðiu chúng ta thy rõ hn ht, trong ni dung PBN 40 (Paris By Night) là nhm vào vi®c kêu gi ngßi T NÕn ðang sng mi ni trên th gii hãy tr v Quê Hßng và xây dñng lÕi T Quc. Nói theo Cng Sän ðó là ý ð. Và nhæng kÛ thut dàn dñng, din viên trình din và ngßi thuyt minh là nhæng phßng ti®n ð làm nên ý ð ðó.

Khi chúng ta ri bö Quê Hßng- dù trong hoàn cänh nào- chúng ta cûng là ngßi T NÕn. Vi®c ra ði cüa hàng tri®u ngßi t trßc ngày mt nßc hoc rãi rác sau này trong các di®n nhß ODP, Con Lai, HO, PIP, RD...ðu nói lên vi®c chúng ta không chp nhn sng chung vi Cng Sän. Hay nói ngßþc lÕi là nu ðã chp nhn sng vi Cng Sän thì ðã không bö ði. (Cûng có s ngßi mun ra ði nhßng không có c hi và phßng ti®n, và con s này chim ða s).

Cho nên ngoÕi tr mt thiu s ham vui tr v ð ån chi và "áo gm v làng" không ai mun tr v ð ði di®n lÕi vi nhæng kë ðã trñc tip xô ðy chúng ta ra khöi vòng tay cüa T Quc. Và chính nhà vån Nguyn Ngc NgÕn, qua tác phçm C I ÐÊM ông cûng ðã lên án gt gao chuy®n này khi phi bày ra hoàn cänh, tâm lý cüa nhân vt chính ging nhß vy.

S không có mt tuyên truyn nào thành công cho chuy®n tr v, nu không ðem nhæng tình tñ gia ðình ra làm nn täng. Ðó là tình cäm nh nhung m© hin và nhæng mc cãm hiu thäo- mt tình cäm luôn có trong mi ngßi. Và Thúy Nga, t ðu ðn cui b phim, ðu chï nói lên ðiu c bän ðó. Nhiu ln, qua nhæng thuyt minh cüa Nguyn Ngc NgÕn, Hng Ðào và PhÕm Long, chúng ta nghe ðßþc nhæng câu nhß: "Ði ðâu xa ri con cûng quay v", "Ni xa cûng nh v m©", " M© VN ðang m rng cánh tay ðón ðàn con bn phßng..." "Hu, Sài Gòn cách nhau my tråm cây s mà nh thßng nhß vy, hung h là ...Na Uy" . v...v

Nhæng ngßi làm bång PBN 40 quên rng khi nói v M© (vit hoa) cùng nhæng c cñc, già nua, su thãm cüa M© hi®n có bây gi, không phäi do nhæng ðÑa con bö nßc ra ði. M© tht sñ có bun vì xa mt trong nhæng ðÑa con thân yêu, nhßng chc chn M© không oán trách. Nu cn phäi ta thán, M© s ta thán cái nguyên nhân làm cho con M© chia lìa. Cûng không phäi ðn thun là M© hôm nay tang thßng tiu tøy là vì trông ch ðàn con lßu lÕc bên ngoài. Mà chính ch ð Cng Sän ðã làm nên nhß vy. Kinh nghi®m ðã cho chúng ta thy gn 50 nåm chü nghîa xã hi Min Bc và hn 22 nåm thôn tính min Nam, Cng Sän ðã ðem lÕi cho ngßi dân mt chút tßi mát nào chång? Hay chï làm nên nhæng tan hoang rách nát? Thü Tßng Churchill cüa nßc Anh ðã nói: "Ch ð tß sän bt công ch phân chia sñ giàu nghèo không ðng ðu, còn ch ð Cng Sän rt công bình vì nó chia ðu sñ nghèo ðói".

Dùng hình änh M© chï là mt cái c. Tht ra chæ M© hu ht trong hai cun phim Trung Tâm Thúy Nga mun nói v ý nghîa ln lao hn là T Quc Vi®t Nam. Trong phn gii thi®u chuçn b cho bän nhÕc "M© nåm 2000" cüa PhÕm Duy, Nguyn Ngc NgÕn khÆng ðnh ðiu ðó. Nhßng M© và T Quc Vi®t Nam bây gi, ði vi Cng Sän là gì? Ðó chính là Ðäng. Chúng ta ðc "Vit Cho M© và Quc Hi cüa Hai Cù Nèo Nguyn Vån Trn s thy rõ. Ðäng tñ nhn vai trò làm mt ngßi M© quän lý bäy chøc tri®u ngßi con. Mi chính sách, ðßng li cüa "M©" ðßa ra, dù tt xu, dù ðúng hay sai lm, nhân dân (là con) cûng phäi chp nhn và không ðßþc phän ði. Nu phän ði hay chï trích (mt ðiu rt ít khi xãy ra) các con cüa M© ðßþc ngßi ta cho "ðång ký h khu" dài hÕn tÕi các nhà trng gii.

5.
Trong bài hát ðu tiên cüa PBN 40, có lng vào mt chi tit nhö. Nhßng xem kÛ s thy ðã bt ðu có sñ tuyên truyn v "Bác", khi mt ðóa sen "tình c" ri vào trong nôi cüa em bé. Bài hát không dính dáng gì ðn hoa sen. Và tÕi sao phäi là hoa sen trong khi có rt nhiu loài hoa khác rt ð©p có th làm nn cho bi cänh ðó? Vì hoa sen, sau nhæng ngày Min Nam b mt, ðã tr nên biu tßþng v nhân cách cüa Bác. (Tháp Mßi ð©p nht bông sen. Min Nam ð©p nht có tên Bác H). Câu th rui bu và ðiu ðóm ðßþc làm ra bi mt nhà th nâng bi thiu trình ð ðã làm tan vÞ sñ tßi mát và mc mÕc cüa mt loài hoa mc ðm ly. T nhæng nåm tháng ðó, hoa sen ðã tr nên ti t® trong lòng ngßi dân Min Nam, vì cái "nhân cách" trong sáng cüa bác ðã bc l. Mt con ngßi hôi tanh hn cä chính nhæng bùn ly ch ð ðang phü che quanh hn.

Dßi sñ länh ðÕo "sáng sut" cüa Ðäng Cng Sän, chßa bao gi dân tc Vi®t Nam nghèo ðói và xã hi Vi®t Nam b tàn phá nhß ngày hôm nay. Các thng kê thi gian qua cho thy nßc Vi®t Nam là mt trong nhæng nßc bn cùng và lÕc hu nht trên th gii. Mi thÑ ðu xung cp. Nhà cØa. Ðßng xá. Cu cng. Trßng lp. Vßþt lên trên tt cä là con ngßi.

Ðàng sau ng kính thu hình nhæng êm ä cüa lûy tre, lung cày, nhæng bà m© trë hä hê trong n mßa móc cüa ch ð, còn có bit bao cuc ði phø næ b vùi dp, sæng s trong cn lc chóng mt cüa cm áo. Còn có bit bao nàng Kiu tân thi hi hä chÕy bång v phía trßc ð tìm kim tßng lai trên nhæng ðßng ph ðông ngßi? Trong khi dî vãng ðiêu tàn hôm qua nhß mt chic bóng còn hn lên nhæng sþ hãi. Chúng ta hãy nghe nhæng câu th sau ðây thoát thai t môi mi®ng dân gian ð thm thía ðßþc dßi lá c vë vang cüa Ðäng, hÕnh phúc con ngßi ðßþc mc lên t nhæng h thÆm kÏ di®u nhß vy:

"Chiu chiu dÕo bn Ninh Kiu
Dßi chân tßþng Bác ðî nhiu hn dân".

Cái hình änh ðó, dù sng sßþng, dù chua xót, nhßng lÕi là mt trong nhæng biu tßþng cång phng che lp cä mt lch sæ cßp nßc và dñng nßc do Bác ð lÕi. Hãy cúi xung tht thp ð chÕm mt ðßþc ni ðau kh dài lâu cüa nhân dân hai min, k t khi tà thuyt Mác Lê Nin ðßþc ðem v du trong núi rng Vi®t Bc. Hãy bit rng, nhæng vinh quang hay nhæng sî nhøc ðu làm nên lch sæ dài lâu cüa mt Dân Tc. Nhßng chßa có thi ðÕi nào sñ sî nhøc ðßþc h® thng hóa bi nhæng ðu óc li lÕc t các hu du® cüa Bác nhiu nhß ngày hôm nay.

Nhæng cô gái cüa thi ðÕi H Chí Minh ðành vì ming cm manh áo thiu thn mà phäi bán trôn ð nuôi mi®ng. Trong khi Nguyn Ngc NgÕn thì bán mi®ng ð nuôi trôn. Nhæng chic trôn già nua li thi cüa Nguyn th Bình. Cüa Nguyn Th Ðnh. Cüa Ni Sß HuÏnh Liên. Cüa Lut Sß Nguyn Phßc ÐÕi.

6.
Ai nói rng Cng Sän Vi®t Nam ðang dçy cht? ChÆng nhæng chúng không dçy cht mà còn sng mÕnh hn lúc nào ht. Vì nhæng tip hi cüa mt s ngßi nh© dÕ và nhæng con buôn trøc lþi Häi NgoÕi. Hình änh cä ngàn ngßi hàng hàng lp lp ch ðþi phi trßng ð tr v Vi®t Nam, không phäi v thåm M©. (Trong ðó còn có thêm vài v Sî Quan mi ngày hôm qua còn ê ch trong các trÕi tù ðßþc m®nh danh là trÕi cäi tÕo).

Ai nói rng ngßi Quc Gia ðang chin thng? Trong khi nhæng tên bay ðÕn lÕc t mi phía thù bÕn làm ê m hàng ngày?

7.
Tôi sinh ra mt vùng ven bin. Ði bin và ði rng có khi nào kt hþp ðßþc nhau. Nhßng nhæng nåm tháng thanh xuân cüa tôi ða phn mang màu sc cüa nng bin mßa rng. Chin tranh ngày hôm qua ging nhß mt gic mng dæ lùi xa vào ký Ñc. Ðôi khi hi tßng lÕi nhß hôm nay, tôi nhn chân ra rng chin tranh là mt mát, là vô lý. Không có gì bù ðp ðßþc nhæng ðau kh do chin tranh ðem ðn. Chï còn mt chút tin yêu vào con ngßi và cuc ði ð cho chúng ta thy rng cuc chin ðu có ý nghîa. Cho nên, ðôi ln trong ni c hàn lính tráng, tôi ðã ð lòng rung ðng vì c mt ðóa hoa không bit tên mc ven ðßng. Ðêm ngü trong hm lô ct cùng nhæng ngßi bÕn lính, chuyn tay nhau tng ðiu Quân Tip Vø, trong khi cuc ði bên ngoài lng l trôi theo nhæng hÕnh phúc phiêu bng... Mt ln v phép trên chuyn xe ðò Minh Trung, ðoÕn ðßng Sài Gòn- ÐàLÕt, tôi ðã nhn ra nim bi tráng hoan lÕc cüa mt ði lính. Nhæng ngßi lính sng cô ðn và cht lÕi càng cô ðn. Pho tßþng ngßi lính ngi bên rìa xa l, trong bui chiu mênh mông nhæng cánh gió và hiu ht ni nh nhà. Ba lô sau lßng và súng ð ngang ðùi. Anh ðang nghî gì khi cuc chin tranh mi hôm nào còn thm nhæng mùi v Tñ Do? Sau lßng anh là hàng hàng nhæng m mã bng hæu ðã bö quên ði nhß chính anh bö quên:

Anh bÕn dãi du trßa nng gt.
Gøc bên súng ngü bö quên ði.
Quang Dûng)

Tôi chßa h nhìn thy pho tßþng nào t bàn tay ngßi ðiêu khc tÕo ra mt linh hn dßng y. Ln ðu tiên, Vi®t Nam, Kin Trúc Sß NguynThanh Thu ðã ðt linh hn ngßi sng vào trong mt bÑc tßþng cht. Ð t ðó, ngßi lính min Nam ðã chp ðôi cánh bay lên t nhæng vô lý hèn mn mà cuc chin ðem ðn. Khi h nm xung, h ðã "thà nhß hÕt bøi" và nhß "hi rßþu cay" giæa läng ðäng cuc ði mà không h nhân danh mt nim vui dù h mang ðn nim vui cho ngßi khác. Trong khi nhæng kë ðào tu hôm nay ðang nhân danh nhiu thÑ ð ðâm sau lßng ngßi lính bng nhæng danh t êm tai, hoa mÛ. Nhß Hoà Giäi Hoà Hþp, Hßng v T Quc. M© Hin.

Chúng ta là nhæng ngßi lính còn sng và bÕi trn nåm xßa mang trong lòng mt chút kiêu hänh vì mt thÑ Tñ Do ðã mt. Nhæng nåm tháng thanh xuân cüa chúng ta ai ðã ðã ðem ði ly mt ni ðau dài hn mt ði ngßi. Nên sñ phän bi hôm nay, làm cho ni ðau ðßþc nhân lên dài rng hn nØa. Chúng ta cåm thù Cng Sän vô luân vì sñ ngu mui cüa chúng- và vì bän cht cüa chúng là nhß vy. Nhßng còn nhæng kë bán ðÑng anh em thì sao?

Ðóa hoa không th toát ra mùi hôi vì chúng không mang lòng thù hn. Nhßng PBN 40 bng nhß nø hoa hng cài lên áo M© nhân mùa Vu Lan chuyên ch lòng thù hn ðt trên vai nhæng ngßi lính Cng Hòa- (thay vì trên vai nhæng kë chuyên ðt mìn, pháo kích ba bäi và nhæng m®nh l®nh ðàng sau lßng chúng). Chúng ta là nhæng ngßi trñc tip cm súng và chin ðu, mà khi xem ðoÕn phim chót trong tp 1 cüa PBN 40 mà chúng ta còn ngÞ ngàng, hung chi là nhæng trë em ðßþc sinh ra và ln lên không tng tham dñ vào trò chi cüa chin tranh?

8.
Khi Thin Sß Nht HÕnh vit Bông Hng Cài Áo tng M©, là trong thp niên 60. Cách ðây trên dßi ba mßi nåm. Cùng thi ðó Ông cûng vit Nëo V Cüa Ý và Nói Vi Tui Hai Mßi. Ông vit trong bi cänh mt thi ðÕi xáo trn và mt xã hi ðen ti tình thßng, chÕy theo vt cht. Dù ni rng núi Phßng Lâm, gn ðèo Bäo Lc, ông vçn an bình sng thin mt mình trong mt cån chòi mang tên là Phßng Bi Am. (Ðôi khi có sñ hi®n di®n cüa Thy Thanh T). Nhæng quyn sách chuyên ch tâm tình ông lúc ðó lp tÑc tr thành nhæng quyn sách bán chÕy nht. Nhßng hình nhß ông mun nhc nh cho chúng ta mt ði sng ðÕo ðÑc và v lên mt chân dung M© bt bin lng lçy trong trái tim cüa mi ðÑa con- ngày nào ðang còn bên M© hãy sng sao cho xÑng ðáng ð mai kia M© nm xung không cäm thy ân hn.

Th kÛ này sñ chia x cüa Thin Sß phäi nhìn lÕi trong mt lång kính khác. Tt cä nhæng ngßi con lßu vong khp ni trên th gii ðu ða phn không có M© bên cÕnh. Không có vì hoàn cänh không cho phép, nhßng tn trong sâu thÆm tm lòng mi ngßi ðu sng sæng hình änh kë sinh thành (ngoÕi tr Cng Sän là nhæng kë chuyên phü nhn công n Cha M©). Nhæng ðiu Thin Sß Nht HÕnh trä li trong cuc phöng vn Làng Mai hình nhß có mt chiu. Mt chiu ðó là ni dung chính cho ý ð mà tp ðoàn PBN 40 dùng ðó ð khai thác và tuyên truyn Ðó là sñ tr v. Tôi nghî rng, nu chúng ta luôn có M© trong tim, thì dù chân tri góc b nào chúng ta vçn trang trng ðt M© vào ni cao quý nht, ðng thi chia x vi M© nhæng gì M© ðang có. Chúng ta vçn bit ðau vi nhæng ni ðau cüa M© và vui vi nhæng hÕnh phúc cüa M©. Ngßþc lÕi M© cûng vy. Vì trong máu huyt tht da chúng ta ðang hi®n hæu há không phäi là mt phn máu huyt tht da cüa M© hay sao?

Thin Sß khuyên chúng ta hãy bßc vào trong phòng M©, nm cht bàn tay M© và nhìn thÆng vào mt M©, ð nói rng Con Yêu M©. Ð thy rng hôm nay, ngày qua, và nhæng ngày k tip M© luôn là cüa Con. M© vçn tn tÕi trong con. "Hãy tìm gp M© trßc khi còn có th thy. Ðó là HÕnh Phúc". Nhßng làm sao chúng ta có sÆn M© ð nm bàn tay nhån nheo cüa Bà? Nu chúng ta không chu làm "mt cuc tr v "?

Nguyn Ngc NgÕn và Tô Vån Lai bit câu trä li trên. Ðäng Cng Sän Vi®t Nam và nhóm nghiên cÑu Ðch Vn Häi NgoÕi cûng bit rõ câu trä li trên hn bao gi ht. Ðó chính là c bän và ni dung mà PBN ðã dày công dàn dñng sut mt nåm qua. Ðng ai nói rng li lm do kÛ thut quay phim và ngßi ráp ni. Ðng ai ngây th ð tßng rng con sói ðang ði chic khån rn che kín hai l tai tr thành bà ni già nua nhß chuy®n c tích. Và ðng vi thy nhæng git l® chäy trên ðôi má cüa các ca sî tài danh mà lòng thn thÑc, bi hi.

9.
ThoÕt ðu, tôi không mun tin rng cuc ði này có quá nhiu bun nôn và chÑa ðy nhæng ng nhn. Tôi không mun vi sñ nóng vi cüa mình mà vô tình ðy xa nhæng ngßi bÕn Quc Gia v phía nhæng kë ðch (nhß ngày trßc ch ð Cng Hòa ðã tng làm vi mt vài ngßi trí thÑc). Tôi mun tin rng Nguyn Ngc NgÕn vô tình b vßng vào mt trò chi ðen ti cüa mt kë lßu manh tên Lßu HuÏnh nào ðó. Và ti nghi®p cho ông ðang b lúng túng giçy døa trong chic by sp mà ông là con chut t thn. Nhßng nhìn kÛ lÕi, không phäi vy. Nhæng li thuyt minh cüa ông trong toàn b cun bång ðã làm cho tôi ðiu chïnh lÕi nim tin ðã có trong quá khÑ. Ð bit rng danh vng, tin bÕc và mi thÑ bn thïu làm nên cuc ði này luôn ðü sÑc thuyt phøc con ngßi quÏ dßi chân nó. Chúng ta không vô tình hoc ngu mui ðy xa nhæng ngßi bÕn có thi tng chng Cng nhß chúng ta vào vòng tay yêu tinh cüa kë thù. Mà chính h tñ bßc qua mt ln vôi khác vi lòng hân hoan ôm bông lúa ðö trên tay ðem phân phát mi ngßi. Bông lúa ðö là gì? Nu không tßþng trßng cho sñ no m phn thnh ðn t Cng Sän. Hãy nhìn lùi v Vi®t Nam bây gi, và höi bt cÑ mt em bé, ngßi già nào ðang sng tÕi ðó, rng Cng Sän ðã ðem ðn cho h nhæng gì? Cng Sän ðã tßt ðoÕt cüa h nhæng gì? H s trä li cho bÕn bit.

10.
Trên ðßng dây vin liên, M© tht sñ cüa tôi ðang khóc vì bit tôi không th tr v thåm. Trßc khi bà nm xung. Tôi không thy ðßþc nhæng git l®, nhßng qua ng liên hþp tôi cäm nhn ðßþc nhæng git nóng hi ðang ràn røa qua nhæng kë ngón tay. Mùa thu v trên nhæng thân cây tr gy và tôi bit c th M© tôi ðang nhß nhæng thân cây ngoài kia. Chï cn mt chút gió lên, nhæng ngày tháng khô khc nhß lá kia s røng xung.

" Có l xa kia là ph tôi sinh,
Có sßng sm ðng trên ðèn mun...
.........................................................
Ðâu? Ðâu có ngøm ðèn xanh,
Rèm che nhòe cØa s
Nín ði thôi. Nín ði thôi các ðÕi l nhiu cây..."
(Trn Dn)

Chúng ta hãy chn lña mt trong hai ðiu. Là mang trong lòng vt thßng ðau vì không có mt khi ngßi thân yêu nht ði nm xung. Hay là hi sinh mt chính nghîa vn ðã tng theo ta trong nhæng ngày tháng vßþt biên. Cái Chính Nghîa Tñ Do chúng ta hc ðßþc và khao khát ngay t khi ngi trên bång gh nhà trßng. Cái Chính Nghîa mà Ông Cha chúng ta ðã ð bao nhiêu máu xßng ð tìm cho ðßþc nó.

Sñ chn lña ðã có trong tôi t lâu. Nhßng càng quä quyt hn khi tôi xem xong PBN 40. Tôi s không bao gi tr v cho ðn khi nào chü nghîa vô luân kia ht còn tn tÕi. Ni ðau không th gp M© là ni ðau nhö. Tñ nó s lành và kéo da non khi không còn trên hành tinh này hai ting Cng Sän. Cùng nhæng h® løy vi nó. S không có mt ðÑa con trai phong sßng ði sau quan tài bun. Và nhæng ngn nn cháy quÕnh hiu trên ðßng vào nghîa trang nhß ni bun cüa M©.

11.
Mi vi®c dù ðng cay hay ngt ngào ðu kèm theo mt cái giá ð trä. Nhiu khi chúng ta không tiên li®u ðßþc cái giá ðó ðt hay r vì lòng tham làm m mt trí khôn. Có l mùa thu này s là mùa thu cui cùng cüa mt Trung Tâm vn ðã tng làm mßa làm gió trên th trßng bång nhÕc Vi®t Nam. Và song song vi nhæng nm ðt ðßþc ném lên np quan tài cüa ngßi ðàn bà vn làm rung ðng trái tim hàng tï ngßi trên ða cu, nhæng nm ðt khinh bï cûng ðßþc ném lên s phn cüa kë bi phän. Và trên bia m cüa thi gian, ngßi ta s không cn thit tìm nh lÕi cách ðây không lâu tÕi thành ph Canada tng có mt ngßi rt ni ting.

Chßa bao gi Cng Sän ðßþc mt món hi nhß lúc này. Chï bö có mt viên ðÕn khiêm tn mà bn cht hai con chim.

Và cûng lÕ lùng thay, chßa bao gi t nhiu chøc nåm qua tßng chng mi thÑ tro than ðu tranh ðu ngui lÕnh. Bng dßng nh mt cun bång mà cháy bùng lên ngn lØa chìm khut trong tim nhæng kë di tän bun./.

Tháng 9 nåm 1997

PHM NG YÊN